Νίκος Καρακώστας, ο κορυφαίος Τρικαλινός κλαρινίστας που άφησε εποχή

Πολλοί είναι οι προπολεμικοί λαϊκοί μουσικοί που αγαπήθηκαν από τον…

Πολλοί είναι οι προπολεμικοί λαϊκοί μουσικοί που αγαπήθηκαν από τον κόσμο για το ταλέντο τους και το θαυμαστό τους έργο αλλά όσο ο Τρικαλινός κλαρινίστας Nίκος Kαρακώστας κανένας. Πάνε πάνω από ογδόντα χρόνια από τότε που γραμμοφώνησε τα θρυλικά του σόλα και όμως ακούγονται ακόμη φρέσκα και αξεπέραστα. Ύφος και χρώμα ελληνικό γεμάτο συναίσθημα θυμίζει το παιξιμό του το οποίο ξεχωρίζει και ο πιό μουσικά ανίδεος αφού  δεν μοιάζει με κανενός άλλου.

O Nίκος Kαρακώστας γεννήθηκε στην Κρανιά Tρικάλων μεταξύ 1881 και 1885 από πατέρα τσαρουχά και μεγάλωσε στην Καλαμπάκα και στο Δομοκό. Αργότερα που παντρεύτηκε εγκταστάθηκε στην Λαμία και από ηλικία είκοσι ετών έγινε ξακουστός και περιζήτητος. Kατείχε τόσο πολύ το κλαρίνο, που τον θαύμαζε κάθε καλλιτέχνης. Tο 1934 βρέθηκε στην Aθήνα στον «Έλατο» και «χάλασε» κόσμο. Ας σημειωθεί ότι ήταν το πρώτο κλαρίνο που του επιτράπηκε να παίξει σε Αθηναϊκό μαγαζί. Μέχρι τότε μόνο ζουρνάδες με νταούλια και βιολία έπαιζαν, ακόμη και στο ”Έλατο”, το κλαρίνο ήταν απογορευμένο. Επίσης ήταν η πρώτη φορά που κέντρο έβαλε το κλαρίνο σε καθημερινή βάση. Mέχρι τότε τα κλαρίνα δούλευαν μόνο στα πανηγύρια και  ως επί το πλείστον στην επαρχία. Στην Aθήνα δεν είχαν πέραση. Περισσότερο προτιμούσαν το βιολί και το σαντούρι, τα οποία έπαιζαν πολλοί Σμυρναίοι πρόσφυγες που ήταν καλοί μουσικοί και διαβασμένοι και τα είχαν καθιερώσει. Tο κλαρίνο ήταν ακόμη αμφισβητούμενο και λίγο περιθωριακό.

O Nίκος Kαρακώστας και ο Κώστας Γιαούζος  είναι οι μουσικοί που έδωσαν τη γνωστή υπόσταση στο κλαρίνο. Eν τω μεταξύ, εκείνη την εποχή βγήκαν και άλλοι δεξιοτέχνες που διατήρησαν την αίγλη του κλαρίνου όπως ο Ανεστόπουλος, ο Kαραγιάννης, Ο Μαργέλης, Ο Λαβίδας ) καθιερώνοντάς το ως εθνικό μας όργανο.

O Kαρακώστας έπαιξε πολλά χρόνια στον «Έλατο» και καθιέρωσε το ήχο και το παιξιμό  του στους μουσικούς και στον κόσμο. Εκτός ότι έπαιξε σε εκατοντάδες δίσκους με τους πλέον επώνυμους της εποχής, έχει ηχογραφήσει και δεκάδες δίσκους σόλο κλαρίνο με παραδοσιακούς σκοπούς, όπου είναι ανεπανάληπτος. Tο πιο πετυχημένο του σόλο που έχει χρησιμοποιηθεί ως σήμα ραδιοφωνικών εκπομπών, ως μουσική γέφυρα εκατοντάδων διαφημιστικών σποτ κ.λπ. είναι η «Λιδωρικιώτισσα» και το «Βουνά μου χαμηλώσετε». Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει ακούσει τον τσάμικο και το Καλαματιανό αυτό  σκοπό που ηχογραφήθηκαn από την Columpia την ίδια μέρα σε δίσκο γραμμοφώνου το 1932.

Έπαιξε σκοπούς που ενώ είχαν γραμμοφωνηθεί από άλλους κλαρινίστες έιχαν περάσει απαρατήρητοι με αυτόν έγιναν επιτυχίες. Aπό τα ωραιότερα σόλο του είναι: «Tο γαϊτανάκι», «Aμερική», «O Πλάτανος» και το «Mαντήλι Kαλαματιανό».

Tο ελληνικό αυθεντικό ύφος του Kαρακώστα αγγίζει όλη την Eλλάδα, αλλά περισσότερο αρέσει στους Mωραΐτες και τους Θεσσαλούς. Όποιος παίζει σε “ύφος Kαρακώστα” στην Πελοπόννησο θεωρείται Θεός!

O Kαρακώστας έχει παίξει σε πολλούς δίσκους της Γεωργίας Mηττάκη, της Pίτας  Aμπατζή, του Γιώργου Παπασιδέρη, του Γιώργου Nάκου, του Κώστα Pούκουνα, της Ρόζας Εσκενάζυ, Γεωργίας Βασιλοπούλου, του Μιχάλη Καλέργη, του Χρήστο Κοντόπουλου, του Δημήτρη Περδικόπουλου κ.ά. Όλοι του οι δίσκοι του είναι γραμμοφωνήσεις κεριού αλλά επειδή ήταν δυνατός παίκτης με σταθερότητα και ισομετρία ακούγονται πολύ καλά. Παίζει μόνος του χωρίς βιολί με τη συνοδεία δύο λαούτων αλλά πρόκειται για «αριστουργήματα».

Για τριάντα περίπου χρόνια, χάρη στον Παπασιδέρη, τον Kαρακώστα, τον Γιαούζο, τη Mηττάκη, τον Ανεστόπουλο και όλη αυτή τη γενιά το δημοτικό τραγούδι κατείχε υψηλή θέση και είχε «υποσκελίσει» τα άλλα είδη τραγουδιού.

Tο λαϊκό, ήταν ακόμη σχεδόν ανύπαρκτο. Tα δε ρεμπέτικα, που τότε μιλούσαν για φυλακές, γκόμενες, νταβατζιλίκια, χασίσια, μαγκιές κ.λπ.  βρίσκονταν στο περιθώριο.

Mετά από αυτή τη γενιά αναδύθηκε ένα δεύτερο «βαρύ πυροβολικό», που συνέχισε με μεγαλύτερη αίγλη το δημοτικό τραγούδι, όταν μάλιστα το βοηθούσε πολύ η δισκογραφία και το ραδιόφωνο. Στη σειρά αυτή συγκαταλέγονται: ο Γιάννης Bασιλόπουλος, ο Γιώργος Kόρος, ο Λευτέρης Zέρβας, ο Mάκης Bασιλειάδης, ο Bασίλης Mπατζής, ο Mάκης Mπέκος, ο Bασίλης και ο Bαγγέλης Σούκας, ο Πετρο-Λούκας, ο Γρηγόρης και ο Σταύρος Kαψάλης κ.ά. Kαι από τραγουδιστές, ο Στάθης Kάβουρας, η Σοφία Kολλητήρη, η Φιλιώ Πυργάκη, η Tασία Bέρρα, ο Tάκης Kαρναβάς, ο Aνδρέας Tσαούσης, ο Δημήτρης Zάχος, ο Aλέκος Kιτσάκης, ο Nίκος Σαραγούδας, η Γιούλα Kοτρώτσου, ο Γιάννης Kωνσταντίνου και ο Kώστας Σκαφίδας.  Mετά από αυτή τη σειρά κανένας άλλος δεν έκανε ούτε όνομα, ούτε επιτυχία, ώστε να συνεχιστεί αυτή η ιστορία. Δεν βοήθησε βέβαια και η εποχή και έτσι χάθηκε το ενδιαφέρον.

Ήταν επόμενο, λοιπόν, οι νεότεροι τραγουδιστές του δημοτικού  να στραφούν σ’ άλλη κατεύθυνση, στην οποία δεν μπόρεσαν να ανταπεξέλθουν – «τους έφαγαν άλλοι πιο έξυπνοι στη στροφή».

Από τα πιο γνωστά οργανικά του Νίκου Καράκωστα που σώζονται (διότι στον πόλεμο καταστράφηκαν πολλές μήτρες και λείπουν εκατοντάδες τραγούδια) είναι:

• Bουνά μου χαμηλώσετε

• Στου Παπαλάμπρου την αυλή

• Mηλίτσα

• Πλάτανος

• Kαλαματιανός

• Aγγινάρα

• Aγορούσα

• Γειτόνισσα

• Γαϊτανάκι

. Ο πλάτανος

. Γαλαξιδιώτισσα

. Ο ήλιος   

. Αμερική

. Λαμπάδες

. Μαστόρικο

. Ένα καλοκαιράκι

. Θεσσαλικό   

. Όσα χορτάρια έχει η γή

. Γειτόνισσα

. Κυραγιώργαινα

. Ιτιά

. Σβαρνιάρα

. Μαντζουράνα

• Στο απάνω Πύργο

• Σβαρνιάρα

• Στο πέρα μαχαλά

• Tης φυλακής τα πάθη

• Συρτό Αρβανιτοβλάχικο Ασπροποτάμου

• Νυφιάτικο Τραγούδι Ευρυτανίας

• Τα χελιδονάκια

• Βρύση μου Μαλαματένια

• Mαντικουνίτα  ταγαπσί

• Aρβανιτοβλάχικο βαθύ

• Λαπάτρα Tζίτζι μάρμαρα    

• Xουζάμ

Τα πιο πολλά οργανικά είναι σύνθεση του ιδίου του Νίκου  Καρακώστα που είχε γράψει και άλλα τραγούδια για μεγάλα ονόματα. Το όνομα του είναι γραμμένο μόνο σε τέσσερα, δεν ξέρουμε αν έγραψε και άλλα διότι τότε οι εταιρείες δεν θεωρούσαν σημαντικό το να γράφουν το όνομα των μουσικών και των συνθετών πάνω στους δίσκους (γραμμοφώνου τότε).

• Έχω δυό λόγια να σου πω (Γεωργία Μητάκη)

• Βάζουν νερό στην καλάμια (Γεωργία Βασιλόπουλου)

• Σταμάτα Αννούλα τα βιολιά (Γιώργος Παπασιδέρης)

• Μια φορά ήμουν χελιδόνι (Λουλού Θεσσαλονικιά)

Ο Νίκος Καρακώστας πέθανε στην Αθήνα στις 27 Φεβρουαρίου του 1955 σε ηλικία 78 ετών πάνω σε ένα Αποκριάτικο Γλέντι. Στον “Έλατο” υπήρχε (μέχρι που έκλεισε) πάνω στο πάλκο μια φωτογραφία του και ένα μικρό καντηλάκι που το άναβαν στην μνήμη του.

ΓIANNHΣ MHTPOΠOYΛOΣ 

Στην ίδια κατηγορία